تعریف:

سکته مغزی یا حادثه عروقی مغزی یک قطع در جریان خونی که برای مغز فرستاده می شود است که نتیجه آن اختلال عملکرد عصبی می باشد.

 

علت های سکته مغزی:

• ترومبوز - لخته خون در داخل رگ های خونی مغز یا گردن
• انسداد جریان خون مغز (آمبولی)
• انقباض یک شریان خونرسان مغزی
• خونریزی مغزی - گسیختگی (پاره شدن) رگ های مغزی همراه با خونریزی/فشار به بافت مغز

 

ریسک فاکتور های وابسته به سکته مغزی:

• فشارخون بالا
• سابقه حمله ایسکمیک گذرا
• بیماری های قلبی (اترواسکلروزیس- آریتمی- بیماری های دریچه ای قلب)
• سن مساعد
• دیابت

 

علائم و نشانه ها:

• به طور زیاد بستگی به اندازه و قسمت ضایعه دارد
• کاهش حرکت - همی پلژیا (فلج یک طرف یا طرف دیگر) یا همی پارزیا (ضعف حرکتی در یک طرف بدن)
• کاهش ارتباط:

×     آفازی شنوایی (ناتوانی در فهمیدن لغات گفته شده)

×     آفازی گفتاری (ناتوانی در صحبت کردن)

• کاهش بینایی
• کاهش حس
• اختلال کار مثانه
• اختلال در فعالیت های ذهنی
• در بیشتر موارد شروع علائم خیلی ناگهان است:

×     سطح هوشیاری ممکن است از لتارژی به گیجی ذهنی به بیهوشی عمیق گوناگون باشد

×     بدنبال افزایش فشار داخل جمجمه فشار خون ممکن است به طور شدید افزایش یابد

×     بیمار ممکن است یک سردرد شدید ناگهانی همراه با تهوع و استفراغ تجربه کند

×     بیمار ممکن است برای یک ساعت، روز ها و یا هفته ها در کما باقی بماند و سپس برگردد

×     به طور کلی هر چه کما طولانی تر پیش آگهی ضعیف تر می شود

• افزایش فشار داخل جمجمه در نتیجه خونریزی یا ایسکمی و متعاقب ادم مغزی یک عارضه تکرار شونده است

 

مراقبت های پزشکی - پرستاری در طول مرحله حاد سکته مغزی:

• مراقبت های عینی در طول مرحله حاد:

×     بیمار را زنده نگه داریم

×     به حداقل رساندن آسیب مغزی با فراهم کردن خون اکسیژن دار کافی برای مغز

• از راه های هوایی، تنفس و گردش خون حمایت کنیم
• حفظ جریان رشته های عصبی با مشاهده مکرر به شرح زیر:

×     سطح هوشیاری

×     اندازه مردمک و واکنش به نور

×     پاسخ بیمار به دستور ها

×     حرکت و قدرت

×     علائم حیاتی بیمار- فشار خون، نبض، تنفس و دما

×     به طور ویژه در مورد تغییر هر یک از موارد بالا آگاه باشید، بدتر شدن می تواند پیشرفت سکته مغزی را نشان دهد.

• دائماً بیمار را نسبت به اشخاص، مکان و زمان (روز و ماه) هماهنگ کنید حتی اگر بیمار در کما باقی بماند. گیجی ممکن است یک نتیجه ساده برای بازیافتن هوشیاری، یا ممکن است ناشی از کمبود عملکرد عصبی باشد.
• نگهداری پوزیشن مناسب و تطبیق بدن:

×     پیشگیری از عوارض استراحت در تخت

×     به کار بردن تخته ی پا، کیسه شن، چرخش برآمدگی تروکانتر و سایر برآمدگی ها در صورت لزوم

×     برای کاهش فشار داخل جمجمه سر بیمار 30 درجه بالاتر از تخت نگهداری شود.

×     بیمار را روی تشک هوا قرار دهید و متناوب کنید فشار روی تشک تخت و برای حفظ تمامیت پوست، بیمار را هر 2 ساعت بچرخانید

• از تعادل کافی مایعات و الکترولیت ها مطمئن شوید:

 

×     مایعات ممکن است برای کاهش فشار داخل جمجمه محدود شوند

×     مایعات داخل وریدی تا رسیدن مددجو به وضعیت ثبات استفاده می گردد سپس با توجه به توانایی بیمار سند بینی معده ای یا تغذیه دهانی شروع می شود

• توزیع دارو ها بر طبق دستورات:

×     ضد فشار خون

×     آنتی بیوتیک، در صورت لزوم

×     کنترل حملات دارویی

×     ضد انعقاد ها

×     مسکن ها و آرامشبخش ها داده نمی شود چون آنها مرکز تنفس را سرکوب می کنند و مشاهدات عصب شناسی را مخفی می کنند.

• حفظ دفع مناسب و کافی:

×     سوند فولی معمولاً در طول مرحله ی حاد استفاده می شود؛ در طول دوره ی نوتوانی آموزش مثانه شروع می شود

×     از نرم کننده های مدفوع (مسهل) برای پیشگیری از یبوست استفاده کنید. سفت شدن مدفوع در افزایش فشار داخل جمجمه افزایش می یابد

• برای رسیدن به حداکثر وسعت قابل انجام در نقشه مراقبت خانواده بیمار و افراد مهم دیگر را شریک دهید:

×     در مواقع ممکن به آنها اجازه دهید در مراقبت یاری کنند

×     آنها را آگاه نگهدارید و کمک کنید بدانند که بیمارشان در چه وضعیتی است

 

نوتوانی بیمار بعد از حمله مغزی:

• یک تیم منظم در بیشتر اوقات مورد استفاده قرار می گیرد
• در زمینه اهداف برای نوتوانی بیمار را در نظر بگیرید این احتمال رسیدن به اهداف را افزایش می دهد
• نوتوانی عمومی و وظایف متقابل بیمار شامل:

×     آموزش به استفاده از توانایی و قوای سالم برای جبران عملکرد آسیب دیده

×     آموزش به استقلال یافتن در انجام کارهای روزانه (حمام کردن، لباس پوشیدن و غذا خوردن)

×     توصیه به الگوهای رفتاری که احتمالاً از بازگشت علائم پیشگیری می کند:

ü     گفتگو در مورد دارو های تجویز شده

ü     توقف سیگار کشیدن

ü     کاهش روز به روز استرس

ü     اصلاح رژیم غذایی

• آموزش اختصاصی، تشویق و حمایت از نیازها
• در نهایت برنامه ورزشی شخصی که درگیر کند هر دو سمت تحت تاثیر واقع شده و نشده لازم است
• چنانچه وضعیت بیمار نشان دهد گفتار درمانی ممکن است لازم باشد
• ارزیابی مداوم اهداف و توانایی های بیمار برای رسیدن به اهداف و حفظ یک برنامه واقع بینانه مراقبتی لازم است
• مشاوره و حمایت خانواده بیمار یک قسمت جدایی ناپذیر از پروسه نوتوانی است

×     هم بیمار و هم خانواده نیاز دارند به راهنما و حمایت برای کنار آمدن با اختلال شخصیتی و عقلانی

×     آموزش به خانواده بیمار برای پذیرش برخی واکنش های عاطفی همچون گریه نابجا، خندیدن یا طغیان خشم

آموزش به خانواده بای پشتیبان و خوش بین بودن؛ امّا استوار و سالم بودن. آنها باید از انجام کارهایی که خود بیمار می تواند برای خودش انجام دهد خوداری کنند